fbpx

Gebelik Diyabeti

//Gebelik Diyabeti

Gebelik Diyabeti

Gebelik Diyabeti

Sağlıklı bir insan vücudunda tüm aktivite gerektiren olaylarda (yürüme, nefes alma, uyuma, okuma, koşma vb gibi) enerji kaynağı olan şekere ihtiyacımız vardır. Bu nedenle vücut, yenilen karbonhidratlı besinleri glukoz adı verilen şekere dönüştürerek enerji üretir. Ancak diyabet olarak bilinen şeker hastalığı, vücudun bu şekeri enerji olarak kullanmasını engeller. Bu nedenle diyabeti olan kişilerde şeker yüksekliği olsa da, hücreler enerji açlığı yaşarlar.

Normal şartlarda şekerin, kan damarları ile hücrelere taşınması için pankreasta üretilen insülin hormonuna ihtiyaç duyulur. Ancak diyabet hastasının pankreası ya yeterli miktarda insülin üretmez ya da üretilen insülin doğru şekilde çalışmaz. Böylece kan şekeri daima yükseklik gösterir ki bu duruma da hiperglisemi adı verilir. Bu durum eğer tedavi edilmezse böbrek, sinir dokusu ve göz gibi organlarda ciddi sorunlara neden olur. Hatta hasta kalp krizi ve felç gibi durumlarla da karşı karşıyadır.

Gebelik düşünen diyabetli kadınların, gebeliklerini planlama aşamasında doktoru ile kan şekerini kontrol altında tutması gereklidir. Çünkü gebelik devam ederken, bebeğin gelişmesini sağlamak için glikoz metabolizmasında da ayrıca değişiklikler meydana gelecektir. Şöyle ki, plasentadan salgılanan ve HPL (Human Placental Lactogen) adı verilen hormon, bebeğe yeterli glikoz gitmesini sağlamak için insülinin, kandaki şekeri düşürücü etkisini azaltmaktadır. Böylece gebelikte de şeker seviyesinde yükselmeler ortaya çıkabilir ve kontrol altına alınmazsa ciddi boyutlara ulaşacaktır. Özellikle HPL hormonunun en yüksek seviyede olduğu 24. haftada anne adayında diyabet görülme riski arar.

Daha önceden diyabet durumu bulunmasa da, ikinci trimester ve sonraki haftalarda gebenin diyabetinin çıkmasına gebelik diyabeti (gestasyonel diyabet) denilmektedir. Genellikle doğum ile birlikte ortadan kaybolan geçici bir durumdur. Tüm gebe kadınların %4’ünde görülmekle birlikte, anne adayının ailesinde diyabet rahatsızlığı varsa, kilo oranı normalden fazlaysa, gebenin yaşı 35 ve üzerindeyse gebelik diyabeti riski artmaktadır. Bunun dışında önceki doğumlarda bebek 4 kilo ve üzerindeyse de gebelik diyabeti daha sık görülebilir.

Gebelik planlaması yapan anne adayı, gebelik öncesinde kan şekerinin uzun süre boyunca kontrolünü gösteren HbA1c testini normal aralıkta görmelidir. Eğer değerler normal değilse, normal seviyeye gelinceye kadar gebelikten kaçınması gereklidir. Çünkü diyabetli annenin karnındaki bebek böyle bir durumdan olumsuz şekilde etkilenir. Bu testin yanı sıra idrarda mikroalbuminüri, tiroid değerleri ile kreatinin gibi böbrek testlerinin yaptırılması da gereklidir.

Gebelik Diyabeti Tanısı

            Gebelik boyunca diyabetin varlığı konusunda iki türlü tanı yöntemi kullanılmaktadır. Bunlardan ilki tarama testidir. Hiç bir şikayeti olmamasına rağmen, tüm anne adayları için gebeliğin 24. ile 28. haftaları arasında diyabet riskinin en yüksek seviyede olduğu dönemde şeker hastalığına karşı bir takım testlere tutulurlar. Bu kapsamda 50 gram saf glikoz içirilen anne adaylarının bir saat sonra tokluk kan şekeri ölçülür. Test sonuçlarında anormallik görülse de yine de diyabet olduğu konusunda bir tanı konulmaz. Böyle bir durumda 100 gramlık şeker yükleme testi uygulanır. Çünkü ilk yapılan test sonucunda herhangi bir anormalliğin görüldüğü anne adaylarının sadece %15’inde gebelik diyabeti görüldüğü saptanmıştır.

İkinci tarama olarak, anne adayı 12 saat aç bırakılır ve ilk etapta açlık kan şekeri ölçülür. Daha sonra 100 gram glikoz içirilir. İlk bir, iki ve üç saat sonunda damardan alınan kanlar ile tokluk kan şekeri ölçümleri yapılır. Yapılan dört farklı ölçüm arasında iki veya daha fazlasında kan şekeri seviyesi yüksek çıkarsa gebelik diyabetinin varlığı kesin olarak söylenebilir. Eğer ölçümlerin sonuçlarından sadece biri patolojik çıkarsa anne adayı takibe alınır. Doktorun uygun göreceği zaman aralığından sonra şeker yükleme testi tekrarlanarak yeni bir değerlendirme yapılır.

Gebelik Diyabetinin Bebek İçin Zararları

Anne adayındaki gebelik diyabeti kontrol altında tutulmazsa kan şekeri seviyesi her daim yüksek seviyelerde olacağından, anne karnında bebeğin ani ölümü görülebilir. Aynı zamanda bebek daha da irileşir, amniyon sıvısı giderek artacak ve doğum problemleri oluşacaktır. Doğumdan önce ya da doğum esnasında, anne adayının kan şekeri seviyesi yüksek olduğu için bebekte bu seviyenin çok altında olması yani hipoglisemi gibi yenidoğan sorunu ortaya çıkabilir.

Gebelik Diyabeti Tedavisi

Anne adayında gebelik diyabetinin varlığının tespit edilmesinden sonra, doktor genellikle insülin tedavisine başlamak isteyecektir. Bir çok anne bebeklerinde de diyabet gelişeceğinden korktukları için bu tedaviyi istemezler. Ancak bu durum tamamen yanlıştır. Tedavinin ana amacı kan şekerini normale çevirmek olduğundan gebelik sırasında ya da doğum sonrasında bebek için gelişebilecek olumsuz durumların ihtimali için insülin tedavisi oldukça başarılı bir seçim olacaktır.

Gebelik süresince doktorunuz ile irtibatta olarak insülin dozlarının düzenli olarak ayarlanması gereklidir. Özellikle ilk trimesterdaki kusma ve bulantılar nedeniyle insülin ihtiyacı azalmaktadır. Eğer bu durum için herhangi bir çözüm bulunmazsa ani kan şekeri düşüşüne bağlı olarak nöbet geçirilebilir.

Gebelik Diyabetinde Beslenme Tarzı

Daha önce hiç diyabet riski olmamasına rağmen gebelik döneminde diyabet yaşayan anneler için kişiye özel bir beslenme planının yapılması ideal olacaktır. Çünkü anne adayının yaşına, kilosuna, boyuna ve gebelik boyunca aldığı kilo ile günlük fiziksel aktivitelerine göre hesaplanacak olan kalori düzeyleri enerjinin dağılımı açısından önem arz etmektedir. Normal şartlarda %15 protein, %30 yağ ve %55 karbonhidrat ağırlıklı beslenme önerilse de gebelik boyunca bu dağılım daha hassas olmakta. Hem annenin hem de bebeğin sağlığını koruyacak ve aynı zamanda da tüm besin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde oluşturulan bir beslenme programı, gebeliğin sağlıklı şekilde devam ettirilmesini sağlar. Temel amaç hem istenilen kan şekeri seviyesini dengede tutmak, hem de ideal kilo artışını sağlamak olacaktır.

By | 2019-01-04T10:39:16+00:00 Eylül 11th, 2018|Hamilelik|Gebelik Diyabeti için yorumlar kapalı